✠ Anno Domini MXI · Indictione IX ✠
Scriptorium
Sancti Galli
Libros manu scriptos, auro minioque illuminatos, ad laudem Dei et utilitatem legentium conficimus. Iam ab anno Domini DCCXX fratres nostri calamo laborant.
De monasterio nostro
Ubi ursus ligna tulit, ibi calamus scribit.
Anno Domini DCXII beatus Gallus, discipulus sancti Columbani, in hac silva cellam posuit; ursus, ut traditur, ei ligna attulit et panem accepit. Anno DCCXIX sanctus Otmarus hic monasterium sub Regula sancti Benedicti instituit. Ex eo tempore fratres nostri scribunt: libros sacros, libros scholarum, cartas et annales.
Neque Ungri, qui anno DCCCCXXVI vallem nostram invaserunt, neque ignis, qui anno DCCCCXXXVII claustrum consumpsit, opus nostrum interrumpere potuerunt: libri enim in insulam Augiam in tutum delati sunt et salvi redierunt.
Hodie, sub venerabili abbate nostro Purchardo, schola nostra floret magistro Notkero, qui etiam Boethium et Psalterium in linguam theotiscam vertit, ut pueri facilius intellegant.
CCC
fere anni scribendi sine intermissione
CCCC+
codices in armario nostro custoditi
XII
fratres scriptores cotidie ad pluteum
Opera nostra
Quidquid legendum est, nos scribimus.
Episcopis, abbatibus, comitibus et ecclesiis parvis – omnibus, qui verbum Dei aut sapientiam veterum in pellibus servare cupiunt.
I
Codices sacri
Evangelia, Psalteria, Sacramentaria et Lectionaria, littera minuscula Carolina nitida et aequali scripta, ut sacerdos etiam in luce crepusculi legere possit.
II
Libri cantus
Antiphonaria et Gradualia cum neumis nostris Sangallensibus notata, ut chorus vester melodias recte et uno ore canat.
III
Libri scholarum
Donatus, Priscianus, Boethius, Martianus Capella – atque versiones theotiscae magistri Notkeri pro scholis vestris.
IV
Cartae et privilegia
Donationes, testamenta, instrumenta venditionis et privilegia, coram testibus scripta et signo firmata, ut in perpetuum valeant.
V
Illuminatio
Litterae initiales auro et minio splendentes, ornamenta intexta, imagines evangelistarum et sanctorum, more maiorum nostrorum picta.
VI
Ligatura
Tabulae quernae corio obductae; pro libris regalibus tegumenta eburnea, auro, gemmis et margaritis ornata, ad exemplum fratris nostri Tuotilonis.
Ars scribendi
Quomodo liber nascitur.
I
Membrana
Pelles vitulinae in calce maceratae, in rotis tensae, cultro lunato rasae et pumice levigatae.
II
Atramentum
Ex gallis quercinis, vitriolo et gummi coctum – nigrum, tenax, perpetuum. (Galli enim nomen non frustra gerimus.)
III
Scriptura
Calamo et penna anserina, in quaternionibus lineatis, littera minuscula Carolina, in silentio et oratione.
IV
Rubricatio
Tituli, incipit et explicit minio rubricantur, ut lector viam per librum inveniat.
V
Illuminatio
Aurum foliatum bolo impositum et dente lupi brunitum; azurium, viride et minium ovo temperata.
VI
Correctio et ligatura
Frater armarius omnia cum exemplari conferit; tum quaterniones consuuntur et inter tabulas ligantur.
Ex colophone scriptoris
Tres digiti scribunt, totum corpus laborat.
Sicut navigantibus dulcis est portus, ita scriptori novissimus versus. Qui legis, ora pro scriptore.
— verba antiqua scriptorum, in finibus codicum saepe inventa
Ex armario nostro
Libri digni regibus.
Codices nostri in mensis episcoporum, in capellis principum et in manibus ipsius imperatoris inveniuntur.
Incipit tabula pretiorum
Quanti constat?
Charta vel privilegium
III denarii
In uno folio, cum testibus et signo. Intra triduum.
Liber scholaris
XX solidi
Donatus, Boethius vel versio theotisca, sine picturis. Intra dimidium annum.
Psalterium
XXX solidi
Cum initialibus rubris et titulis. Intra annum unum.
Antiphonarium cum neumis
XL solidi
Per totum annum liturgicum, a cantore nostro probatum.
Evangeliarium illuminatum
LX solidi
Cum imaginibus quattuor evangelistarum et litteris aureis. Intra duos annos.
Codex regalis
Apud abbatem
Auro, purpura et gemmis ornatus, tegumento eburneo. Pretium cum domino abbate constituitur.
Solvere licet etiam in natura: pellibus vitulinis, cera, vino, frumento vel praedio. Qui centum pelles affert, psalterium gratis accipit.
Solidus valet duodecim denarios. Pauperibus ecclesiis pretium pro misericordia minuitur. Explicit tabula.
Mandatum
Pulsate, et aperietur vobis.
Qui librum desiderat, epistulam mittat ad fratrem armarium per nuntium fidelem aut per peregrinum, qui ad limina sancti Galli iter facit. Scribe, quem librum, quanta magnitudine et quo ornatu cupias.
Exemplar, si habes, mitte: nos describemus et tibi integrum reddemus. Si exemplar non habes, ex armario nostro accommodabimus.
Locus
Monasterium Sancti Galli, in pago Durgaugense, dioecesis Constantiensis, ad flumen Steinaha.
Iter
A Constantia tres dies pedibus, duo equo; a lacu Brigantino per silvam unum diem.
Porta
Pulsa ad portam: frater portarius te recipiet, hospitium et panem dabit, et ad armarium ducet.
Horae
Post Primam usque ad Vesperas, exceptis diebus dominicis et festis. Tempore Quadragesimae scriptorium non visitatur.